Gezond light: het ongezondste voedingsadvies ooit

door | 8 september 2015 | Column William | 3 reacties

In 1977 kwamen Westerse overheden met het advies vooral geen vet voedsel meer te eten. Het was de geboorte van halfvolle melk en lightproducten. Achteraf bezien een rampzalig besluit, gebaseerd op slecht onderzoek, dat nog steeds vele onnodige slachtoffers maakt.

Als ik u zou vertellen dat er een voedingsadvies bestaat dat is uitgevaardigd door de overheden van nagenoeg alle welvarende landen en waarschijnlijk bij miljoenen mensen een vroegtijdig overlijden heeft veroorzaakt fronst u wellicht de wenkbrauwen, en word ik mogelijk niet serieus genomen.

Toch neem ik dat risico. Ik denk namelijk dat u aan het einde van dit betoog mijn conclusies zult delen.

Advies McGovern-commissie

In 1977 publiceerde de zogenaamde McGovern-commissie een rapport waarin werd geadviseerd om de hoeveelheid vet in onze voeding te beperken en de hoeveelheid koolhydraten te vergroten, met name om het risico op hart- en vaatziekten te verkleinen. In navolging van de Amerikaanse overheid werd dit voedingsadvies door nagenoeg alle overheden in de Westerse landen overgenomen en is in de meeste van die landen, waaronder Nederland en België, tot op dit moment actueel.

Terwijl de mensheid zich als species in de loop van ongeveer 2,5 miljoen jaar succesvol vermenigvuldigde tot een miljardenbevolking, en zich blijkbaar voedde met ongezonde volvette voeding uit de natuur, stonden vanaf het einde van de jaren ‘70 onze supermarkten en overige winkels ineens vol met halfvolle, magere en vetvrije producten. Wat was hier aan de hand?

De oorzaak van hart- en vaatziekten is vetrijke voeding?

Het was de diverse overheden niet ontgaan dat na de Tweede Wereldoorlog hart- en vaatziekten zich steeds vaker onder de bevolking manifesteerden. Daarbij leek het erop dat vooral de meest welvarende lagen van de bevolking, die de meest vetrijke voeding consumeerden, het zwaarst werden getroffen. De Amerikaanse onderzoeker Ancel Keys toonde in zijn zogenaamde ‘zevenlandenstudie’ aan dat er een lineair verband bestond tussen de vetconsumptie per land en het voorkomen van hart- en vaatziekten. Deze studie werd zonder enige vorm van kritiek geaccepteerd door de medische wetenschap en vervolgens werd het daarop gebaseerde advies van de McGovern-commissie door de overheden opgevolgd. Echter, er was met de conclusies van Keys behoorlijk wat mis.

“Vet vervangen door koolhydraten heeft vele miljoenen gevallen van onnodig vroegtijdig overlijden opgeleverd.”

Allereerst was er in de oorspronkelijke analyse geen sprake van zeven landen, maar van 21 landen. Wanneer de totale analyse van deze 21 landen wordt beschouwd, kun je stellen dat er nauwelijks sprake was van enige verband tussen vetconsumptie en het voorkomen van hart- en vaatziekten. Het selecteren van de zeven landen waarbij de correlatie wél klopte kan eigenlijk niet anders worden genoemd dan het selectief aanpassen van de resultaten aan de vooropgestelde hypothese. Bovendien werd er bij het trekken van de conclusies een belangrijke wetenschappelijke beginnersfout gemaakt.

Gemakshalve werd aangenomen dat het gelijktijdig optreden van twee variabelen (vetconsumptie en het voorkomen van hart- en vaatziekten) ook meteen causaliteit betekent. Met andere woorden: dat de ene variabele (vetconsumptie) de andere (hart- en vaatziekten) veroorzaakt. Dat dit bij lange na niet altijd het geval is kan ik illustreren met een eenvoudig voorbeeld.

Stel, u wordt ‘s ochtends wakker met hoofdpijn en ziet dat het buiten regent. Ik neem aan dat u vervolgens niet de conclusie zult trekken dat de regen uw hoofdpijn heeft veroorzaakt…

Nieuw onderzoek laat het tegenovergestelde zien

Ondertussen zijn er vele hoogwaardige onderzoeken gepubliceerd die een heel ander licht werpen op de relatie tussen de consumptie van vetten en hart- en vaatziekten. Zo werd in een grote studie met bijna 350.000 participanten geen enkel bewijs gevonden voor een nadelige invloed van de eerder ongezond verklaarde verzadigde vetten op hart en bloedvaten. In een ander onderzoek uit 2010 bleek zelfs dat wanneer voor 10% van de energiebehoefte de koolhydraten werden vervangen door verzadigde vetzuren het aantal hartaanvallen en overlijden daaraan met 14 procent afnam. Indien het meervoudig onverzadigde vetzuren betrof nam dit aantal zelfs verder af tot 31 procent.

De oplettende lezer zal opgemerkt hebben dat het verminderen van hart- en vaatziekten tijdens deze laatste studie door het gedeeltelijk vervangen van koolhydraten door vetten, eigenlijk precies het tegenovergestelde is van wat de overheden sinds 1977 propageerden.

Of om het wat duidelijker te stellen: de door de overheden gestimuleerde vervanging van vetten door koolhydraten heeft juist voor een belangrijke toename van hart- en vaatziekten gezorgd!

Alleen al in de westerse wereld sterven jaarlijks 3 miljoen mensen aan de gevolgen van hart- en vaatziekten. Met die wetenschap is het ook mogelijk te berekenen dat de eerder genoemde 14 tot 31 procent meer sterfgevallen zich vertaalt naar een aantal van 400.000 tot 900.000 doden per jaar! Het zal dus duidelijk zijn dat het advies om vetten te vervangen door koolhydraten sedert 1977 vele miljoenen extra gevallen heeft veroorzaakt van onnodig vroegtijdig overlijden.

Conclusie: meer natuurlijke vetten, minder koolhydraten

Recentelijk heeft de Amerikaanse overheid haar voedingsadvies van 1977 voorzichtig teruggedraaid. Inmiddels adviseert ze om meer natuurlijke vetten te consumeren en minder koolhydraten, vooral minder suiker.

Het valt daarom te verwachten dat ook andere overheden, waaronder de Nederlandse en de Belgische, het dramatische voedingsadvies van 1977 zullen terugdraaien.

Beter laat dan nooit.

 

Afbeelding van Louis Hansel op Unsplash.

 

Onderwerpen van deze column:

 

3 Reacties

  1. Mr. Joanne G. Koenderink

    Ďr. Atkins schreef al kort na dat verhaal van Keys, dat die had geknoeid met zijn zgn. onderzoek. Hij was zelf voorstander van het gebruik van goede vetten. Maar deze man werd verguisd en er werd niet naar geluisterd. Toen is ook de propaganda voor bakken in (veelal gehydrogeneerde plantaardige oliën begonnen. Heden ten dage zitten we nog steeds met die foute reclame helaas. In Frankrijk is men doende het vetgehalte in die fantastische kazen terug te brengen, waardoor die ook nog eens naar plastic smaken. Wat een treurigheid. De Fransen zijn nog lang relatief slank en gezond gebleven, maar de omslag is al ingezet. Te triest voor woorden vind ik.

    Antwoord
  2. Rob

    Dat verhaal klopt niet helemaal. Het verzadigd vet in zuivel is slecht voor het lichaam en heeft nauwelijks voedingswaarde. Daarom advies: neem vooral magere zuivel (of evt halfvolle zuivel voor betere smaak).
    Bron: Voedingsmythen van Martijn Katan, hoogleraar in de voedingsleer aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

    Antwoord
    • Marietta

      Uit 2016! Inmiddels is er een hoop meer bekend., gelukkig. Overigens heeft geen mens melk van een ander zoogdier nodig.

      Antwoord

Een reactie versturen

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

William Cortvriendt

William Cortvriendt

arts en auteur

William Cortvriendt (1956) heeft na het afronden van zijn artsenstudie bij verschillende medische organisaties directiefuncties vervuld. Ook werkte hij als consultant bij McKinsey & Company en werd een veelgevraagd adviseur.

Hij is tevens auteur van diverse bestsellers  over de relatie tussen leefstijl, gezondheid en ziekte. In 2015 schreef hij Hoe word je 100? over gezond oud worden dat in 2016 werd gevolgd door Hoe word je 100 het kookboek.  In Lichter (2017) behandelde hij overgewicht. 

In het nieuwe boek Kankervrij van William Cortvriendt wordt duidelijk uitgelegd wat kanker is, hoe het ontstaat, hoe we het in de meeste gevallen kunnen voorkomen, en wat we zelf kunnen bijdragen aan onze eigen strijd om kanker te overleven.

William is getrouwd en heeft drie volwassen kinderen. Hij woont en werkt in de Verenigde Staten, Spanje en Malta.

Heb je de smaak te pakken?

 

Verbeter je weerstand tegen corona is een actieboek tegen Covid-19 en de volgende pandemieën dat William Cortvriendt gratis beschikbaar stelt. Iedereen heeft er immers mee te maken.

29,95

Meer boeken van William Cortvriendt